مثل همه منبرها نيست ، و طرف « بيت‌اللَّه » باز است ، يكى از چوب و مذهّب است ، سيزده پله دارد ، ديگرى هم از چوب است اما روى آن صفايح « 1 » فولادى است ، و دوازده پله دارد . زمزم « زمزم » عمارتى است در مقابل « ركن حجر » ، و عقب‌تر از « مقام و مطاف » واقع شده است ، در او از طرف ميان « مسجدالحرام » است ، از خارج دوازده ذرع در نه ذرع است ، يك طرف آن يك دو اطاق كوچك براى چراغ دارد ، داخل خود « چاه زمزم » ، اطاقى شش ذرع در شش ذرع است ، دور چاه مدور و از زمين يك ذرع بلندتر است ، ديوارى از سنگ مرمر دارد ، بالاى آن هم ، يعنى قطر ديوار سه چارك است ، در بالاتر از ديوار ، به قدر يك قامت چهار پنج قرقره « 2 » و دلو است ، در پاى هر قرقره ، يك سياهى ايستاده است ، و متصل آب مىكشد و به مردم مىدهد ، بالاى آن هم اطاقى دارد ، در تمام عرض و سقف و طول و دور ارسى دارد رنگ سبز ، گاهى در اين اطاق جمعيت زيادى است كه تماشاى طواف را مىكنند ، گاهى هم وقت نماز به خصوص نماز « حنفى » مردم مىايستند و اقتدا مىكنند . باب السلام « باب السلام » كه « باب شيبه » مىگويند ، در پشت « مقام » واقع است ، پنج ذرع دهنه دارد و طاقى ، در بالاى او نوشته‌اند : « مَنْ دَخَلَهُ كانَ آمِناً » « 3 » . هفت چراغ هم از همان قناديل در او افروخته مىشود ، پشت اين طاق هم ، قدرى از زمين مسجد سنگ‌هاى سياه فرش است ، دور ميان مسجد تَرَك تَرَك است ، مثل خيابان سنگ فرش كرده‌اند ، و وسط هم ريگ‌هاى نرم ريخته ، اما دور « مسجدالحرام » طولانى نيست ، از طرف محاذى « ركن حجر » ، و « ركن شامى » كه عرض مسجد است ، بيست و

--> ( 1 ) - فولادهاى پهن . ( 2 ) - در متن غرغره آمده است . ( 3 ) - آل عمران : 96 .